अनमोल तेरा जीवन यूँ ही गँवा रहा है…’ — साध्वी जयाप्रियाजी यांचा भावस्पर्शी संदेश

*🔸सौ शिल्पा बनपुरकर*
*🔸संपादक*
*🔸मो नं. 7030292628*

नैमिषारण्य (उत्तर प्रदेश) : (डॉ. अनिलकुमार पालीवाल)

पितृपक्षाच्या पावन पर्वानिमित्त मोक्षतीर्थ नैमिषारण्यच्या पवित्र भूमीवर सुरू असलेल्या श्रीमद्भागवत कथा ज्ञानगंगा यज्ञ महोत्सवाच्या चौथ्या दिवशी भक्तिमय वातावरणात विविध आध्यात्मिक, पौराणिक आणि जीवनोपयोगी प्रसंगांचे प्रभावी निरूपण करण्यात आले. सुप्रसिद्ध कथावाचिका साध्वी जयाप्रियाजी यांनी आपल्या ओजस्वी वाणीतून भाविकांना मानवजन्माचे महत्त्व, भक्ती, सदाचार आणि परमात्म्याच्या शरणागतीचा संदेश दिला.

कथेच्या प्रारंभी साध्वी जयाप्रियाजी यांनी मानवजीवनाच्या अमूल्यतेकडे लक्ष वेधत भावपूर्ण शब्दांत म्हटले—

‘अनमोल तेरा जीवन यूँ ही गँवा रहा है,
किसी और तेरी मंजिल, किसी और जा रहा है…’

मनुष्याला प्राप्त झालेले जीवन अत्यंत दुर्लभ आहे. हे जीवन केवळ भौतिक सुखांच्या मागे धावत घालवण्याऐवजी ईश्वरचिंतन, सत्कर्म, परोपकार आणि समाजहितासाठी उपयोगात आणले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले.

मनु प्रथम पुरुष — मानवजन्माची आध्यात्मिक संकल्पना

मनु आणि मानवजन्माच्या प्रसंगाचे विवेचन करताना साध्वी जयाप्रियाजी यांनी सांगितले की, मानवजीवनाचा उद्देश केवळ सांसारिक व्यवहारापुरता मर्यादित नसून आत्मचिंतन आणि परमात्मप्राप्तीच्या दिशेने वाटचाल करणे हा आहे. ‘मानव’ या संकल्पनेचा संबंध मनुशी जोडणाऱ्या पौराणिक परंपरेचा उल्लेख करत त्यांनी जीवनाचा योग्य उपयोग करण्यासाठी उपस्थितांना प्रेरित केले.

सावित्रीची प्रेरणादायी कथा

सावित्रीच्या कथेद्वारे नारीशक्ती, पतिव्रत धर्म, श्रद्धा आणि अटूट संकल्पाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले. संकट कितीही मोठे असले तरी धैर्य आणि सत्यनिष्ठेच्या बळावर त्याचा सामना करता येतो, असे त्यांनी सांगितले.

सतीची कथा आणि भक्तीतील समर्पण

सतीच्या चरित्राचे भावपूर्ण विवेचन करताना भगवान शिव आणि सती यांच्या कथेद्वारे श्रद्धा, आत्मसन्मान आणि समर्पणाच्या विविध पैलूंवर प्रकाश टाकण्यात आला. भक्ती म्हणजे केवळ कर्मकांड नसून अंतःकरणात परमात्म्याशी प्रस्थापित झालेले नाते आहे, असे साध्वी जयाप्रियाजी यांनी स्पष्ट केले.

सुनीती आणि सुरुचीच्या कथेतून संस्कारांचा संदेश

ध्रुवकथेशी संबंधित सुनीती आणि सुरुची यांच्या प्रसंगातून मातृत्व, संस्कार आणि योग्य मार्गदर्शनाचे महत्त्व विशद करण्यात आले. बालमनावर घरातील वातावरणाचा खोलवर परिणाम होत असतो. चांगले संस्कार आणि ईश्वराविषयीची श्रद्धा प्रतिकूल परिस्थितीतही मनुष्याला महान ध्येयाकडे घेऊन जाऊ शकते, असे त्यांनी सांगितले.

‘गोविंद मेरी यही प्रार्थना है…’ भक्तिरसात रंगले भाविक

कथेदरम्यान ‘गोविंद मेरी यही प्रार्थना है…’ या भजनाने वातावरण भावपूर्ण झाले. या भजनातून परमेश्वराकडे शरणागती आणि सद्बुद्धीची प्रार्थना करण्यात आली. मधुर भक्तिगीतांच्या सुरांनी संपूर्ण कथास्थळ भक्तिरसात न्हाऊन निघाले.

गोकर्ण कथेतून कर्म, संस्कार आणि मुक्तीचा संदेश

चौथ्या दिवशी गोकर्ण कथेद्वारे कर्म, संस्कार, मोह आणि आसक्तीतून मुक्त होण्याचा मार्ग समजावून सांगण्यात आला. बाह्य सुखांच्या मागे धावल्याने जीवनाला कायमस्वरूपी समाधान मिळू शकत नाही. सत्संग, सदाचार आणि ईश्वरभक्तीतूनच जीवनाला खरा अर्थ प्राप्त होतो, असे साध्वी जयाप्रियाजी यांनी सांगितले.

‘उमरिया गँवाये गई, राम नहीं जाना…’ अंतर्मुख करणारा संदेश

‘उमरिया गँवाये गई, राम नहीं जाना…’ या भजनाच्या माध्यमातून सरत जाणाऱ्या काळाची जाणीव करून देण्यात आली. मनुष्य धन, प्रतिष्ठा आणि सांसारिक धावपळीत आपले संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करतो; मात्र परमात्म्याचे स्मरण आणि जीवनाचे अंतिम ध्येय विसरतो. त्यामुळे वर्तमान काळाचा सदुपयोग प्रभुनामस्मरण, सत्कर्म आणि सेवाभावासाठी करावा, असा संदेश देण्यात आला.

‘संसार आहे मायेचे जल’ — मोहातून मुक्त होण्याचा संदेश

कथेच्या समारोपात ‘संसार है माया का जल’ या भावनेच्या माध्यमातून संसाराच्या क्षणभंगुरतेचे विवेचन करण्यात आले. संसाराचा त्याग करावा, असा संदेश नसून संसारात राहून मोह, अहंकार आणि आसक्तीवर नियंत्रण ठेवावे, असा त्यामागील आशय असल्याचे साध्वी जयाप्रियाजी यांनी स्पष्ट केले.

नैमिषारण्यसारख्या तपोभूमीवर श्रीमद्भागवताचे श्रवण करणे म्हणजे आत्मपरीक्षणाची संधी आहे. प्रत्येकाने स्वतःला प्रश्न विचारला पाहिजे—‘मी जीवन कशासाठी जगत आहे?’ कथेत मांडण्यात आलेल्या विविध प्रसंगांनी भाविकांना याच प्रश्नावर अंतर्मुख होऊन विचार करण्यास प्रवृत्त केले.

भजन, कथा आणि आध्यात्मिक विवेचनामुळे नैमिषारण्यची पावन भूमी दिवसभर भक्तिरसात न्हाऊन निघाली.

गोमती नदीकाठी सामूहिक पिंडदान व तर्पण

श्रीमद्भागवत कथेसाठी नैमिषारण्यात आलेल्या भाविकांनी पितृपक्षाच्या स्मरणार्थ पवित्र गोमती नदीच्या तीरावर सामूहिक पिंडदान व तर्पण केले.

तसेच सायंकाळी भगवान श्रीकृष्णाच्या प्रेरणेतून साकारण्यात आलेल्या भव्य रासलीला कार्यक्रमाचे उत्साह, उमंग आणि आनंदात आयोजन करण्यात आले. या कार्यक्रमाचे नारीशक्ती तसेच महिला मंडळाच्या वतीने मोठ्या उत्साहाने स्वागत करण्यात आले आणि आयोजनाचे कौतुक करण्यात आले.